Lima, Peru

Francisco Pizarro założył Limę 18 stycznia 1535 roku jako La Ciudad de los Reyes (Miasto Królów) nad brzegiem rzeki Rímac, wybierając nadmorskie pacyficzne miejsce ze względu na bliskość portu Callao i płaski teren ułatwiający zaopatrzenie ówczesnej administracji. Lima została stolicą Wicekrólestwa Peru w 1542 roku — najpotężniejszej jednostki administracyjnej hiszpańskiej Ameryki Południowej, kontrolującej transporty srebra z Potosí, sądownictwo kontynentu i władzę kościelną arcybiskupa. Zabytkowe centrum zachowuje tę gęstość instytucjonalną: katedra, Pałac Arcybiskupi, Pałac Rządowy, wielkie klasztory i Uniwersytet San Marcos (założony w 1551, najstarszy nieprzerwanie działający uniwersytet obu Ameryk) skupiają się w kilku przecznicach od Plaza Mayor. Trzęsienie ziemi z 1746 roku zniszczyło dużą część kolonialnego miasta, dając widoczny dziś XVIII-wieczny zespół. W XX wieku masowa migracja z andyjskiej wsi do miast przekształciła Limę z miasta około 500 tysięcy w 1940 roku w metropolię ponad 10 milionów. Zabytkowe centrum wpisano na listę UNESCO w 1988 roku.

Hierarchia kulinarna Limy biegnie od ulicznych stoisk po menu degustacyjne ze światowych rankingów, a wartość istnieje na całym jej zakresie. Ceviche to standardowe danie lunchowe — mieszane owoce morza, jędrna biała ryba lub małże marynowane w leche de tigre z ají amarillo, z kukurydzą i batatem. La Mar (Av. La Mar 770, Miraflores, tylko na lunch, 80–150 PEN od osoby) to wzorcowa cevicheria. Anticuchos de la Grimanesa (Av. Ignacio Merino 466, Miraflores, tylko wieczorami) to najsłynniejszy adres z anticuchos — szaszłyki z serca wołowego, 15–25 PEN. Chifa (fuzja peruwiańsko-chińska, z XIX-wiecznej imigracji chińskiej) to kuchnia codzienna: Barrio Chino przy Jr. Capon w pobliżu centrum skupia najstarsze chify. Targi: Mercado de Surquillo nr 1 po świeże składniki i talerze lunchowe; Mercado Central (centrum) po andyjskie produkty i chicharrón. Central (Av. Pedro de Osma 301, Barranco) i Maido (Calle San Martín 399, Miraflores) wymagają rezerwacji na kilka tygodni naprzód. Festiwale: Procesje Señor de los Milagros (18 i 28 października, 1 listopada) — największa katolicka procesja uliczna świata po Rzymie, gdy setki tysięcy idą przez zabytkowe centrum w fioletowych szatach za XVII-wiecznym malowanym płótnem, Rocznica Limy (18 stycznia) — obchody założenia miasta z paradami, koncertami i bezpłatnym wstępem do muzeów w zabytkowym centrum, Fiestas Patrias (28–29 lipca) — dni niepodległości Peru, z paradą wojskową na Av. Brasil oraz tradycyjnym jedzeniem i muzyką na Campo de Marte, Mistura (wrzesień, Parque de la Exposición) — największe targi kulinarne Ameryki Łacińskiej, prezentujące regionalne kuchnie Peru, rzemieślników i czołowych szefów kuchni. Muzea: Museo Larco (Av. Bolívar 1515, Pueblo Libre) — ponad 45 tys. obiektów prekolumbijskich z wybrzeża Peru, codziennie także wieczorami, ok. 45 PEN, MALI — Museo de Arte de Lima (Av. Paseo Colón 125) — sztuka peruwiańska od 3000 lat po współczesność, zamknięte w poniedziałki, ok. 30 PEN, Museo de Sitio Huaca Pucllana (Calle General Borgoño, Miraflores) — czynne wykopaliska piramidy kultury Lima, wizyty wieczorne śr.–niedz., ok. 15 PEN, MATE — Museo Mario Testino (Av. Pedro de Osma 409, Barranco) — fotografia modowa i portretowa, zmienne wystawy współczesne, ok. 25 PEN, Narodowe Muzeum Archeologii, Antropologii i Historii Peru (Plazuela Bolívar, Pueblo Libre) — narodowa kolekcja prekolumbijska i republikańska, ok. 15 PEN, Museo del Banco Central de Reserva (Jirón de la Unión 291, centrum) — za darmo, kolonialne wyroby ze złota i srebra z kolekcji narodowej.

Bezpieczeństwo: Miraflores i Barranco są ogólnie bezpieczne na spacery dniem i wieczorem. Zabytkowe centrum jest bezpieczne w głównym obwodzie turystycznym za dnia, ale wymaga większej ostrożności nocą; między centrum a Miraflores po zmroku korzystaj z taksówek lub aplikacji przejazdowych. Callao Monumental zwiedzaj tylko z przewodnikiem lub na zorganizowanej wycieczce. Na transfery z lotniska i nocne przejazdy używaj zarejestrowanego transportu (Uber, InDriver, taksówki hotelowe). W zatłoczonych miejscach trzymaj telefon poza zasięgiem wzroku — okolice Mercado Central i Gamarra wymagają szczególnej uwagi. Język: Dominuje hiszpański. Po angielsku porozmawiasz w hotelach Miraflores i Barranco, w lepszych restauracjach i większości biur podróży; w handlu ulicznym zabytkowego centrum, na lokalnych targach i w Callao jest go niewiele. Waluta: Sol peruwiański (PEN). Karty są szeroko akceptowane w hotelach, restauracjach i supermarketach Miraflores i Barranco. Gotówki oczekuje się na Mercado de Surquillo, przy stoiskach street foodu i w lokalnych taksówkach. Bankomatów jest dużo w Miraflores (Av. Larco, Av. Diagonal) i przy Jirón de la Unión w centrum. Dolary przyjmują niektóre hotele i biura podróży, ale po gorszym kursie niż sole. BLIK w Peru nie działa.